sihi kahi nenapugalu ಸಿಹಿ ಕಹಿ ನೆನಪುಗಳು

1988 ರ ಸಮಯ, ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ  10 ಘಂಟೆಗೆ, ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ BR Chopra ಅವರು ತಯಾರಿಸಿದ ಮಹಾಭಾರತ ಧಾರಾವಾಹಿ  ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಬಹು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಟಿವಿಗೆ ಪೂಜೆಮಾಡಿ, ಮನೆಮಂದಿಯೆಲ್ಲಾ ಕುಳಿತು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯ.  ಮೈ ಸಮಯ್ ಹೂ ಎಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮೊದಲ ಸಂಚಿಕೆ... ಕಥೆಯ ಸೂತ್ರಧಾರ  ಸಮಯ. ಸಂಚಿಕೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಥೆಯ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತಿದ್ದದ್ದು. ಸಮಯ ಎಲ್ಲ ಆಗುಹೋಗುಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದಂತೆ ಅದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದು. ಸಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಲೀನವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದೆವೆಂದರೆ, ಸಮಯ ಕಳೆದದ್ದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೇ ಅಲ್ಲವೇ..ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸಮಯದ ಪರಿವೆಯೇ ಇಲ್ಲ. ಅದೇ ದುಃಖ, ಆತಂಕ ಹಾಗೂ ಕಾಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ , ಗಡಿಯಾರ ಮುಂದಕ್ಕೇ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲವೇನೋ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.  ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಂದೊಂದು  ಅನುಭವ. ಕರೆಂಟೇ ಇಲ್ಲದ,    ಗಡಿಯಾರವೂ ಇಲ್ಲದ  ದೊಡ್ಡಜಾಲದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ನಾನು, ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗಿ, ಕತ್ತಲಾದ ನಂತರ, ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ದೀಪದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಓದಿದಂತೆ ಮಾಡಿ (ಅದು ಅಪ್ಪನ ಭಯದಿಂದ)  ಊಟ , ನಿದ್ದೆ ... ದಿನ ಮುಗಿದಂತೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದ ಹೊಸತು, ಹೈಸ್ಕೂಲು, ಹಾಗಾಗಿ ಓದು ಜಾಸ್ತಿ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಮನೆಯವರ ಅನಿಸಿಕೆ. ನನ್ನ ಅಭ್ಯಾಸದಂತೆ, ಕತ್ತಲಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಓದಿದರೆ, ಸಮಯ 7 ಘಂಟೆಯೂ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನನ...

  ಬಿಸಿಲ ಬೇಗೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ, ಜಾತಕ ಪಕ್ಷಿಯಂತೆ ಮಳೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಬೆಂಗಳೂರಿಗರಿಗೆ 29 ನೇ ತಾರೀಕಿನ ಸಂಜೆಯ ಮಳೆ ಒಂದಷ್ಟು ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ತಂದಿತು. ಸೆಕೆ, ಬಿಸಿಲ ಬೇಗೆ, ಏರಿದ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದ ಮಾತುಕತೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ಮಳೆ ತಂದ ತಂಪು, ಆಲಿಕಲ್ಲು ಬಿದ್ದದ್ದು, ಮರಗಳು ಉರುಳಿದ್ದು, ಕೆಳ ಸೇತುವೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೊರಳಿತು. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕಾದದ್ದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 32 ಡಿಗ್ರಿ ಮುಟ್ಟಿದಾಗ, ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಮಳೆ ಖಾತ್ರಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯು ಈ ಬಾರಿ ಹುಸಿಯಾಯಿತು. 36 ಡಿಗ್ರಿ ಮುಟ್ಟಿದರೂ ಮಳೆಯ ಲಕ್ಷಣವೇ ಕಾಣದೆ ಪರದಾಡಿದ್ದಾಯ್ತು.  ಇದಕ್ಕೆ   EL NINO  (ಎಲ್ ನೀನೋ) ... ದೂರದ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಬಿಸಿ ಏರಿಕೆ, ಕಾರಣ ಎಂದು, ತಜ್ಞರ ಹೇಳಿಕೆ.   ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಮಾನವ ಕುಲ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಅತ್ಯಾಚಾರ. ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ, ದುರಾಸೆಗಾಗಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ್ದು. (EL)ಎಲ್ ನೀನೇನೋ ಮಾಡಿದೆ ಅದಕ್ಕೆ (EL)ಇಲ್ ನಾನು ಕಷ್ಟಪಡಬೇಕು ಅನ್ನುವುದು, (EL)ಎಲ್ ಎಲ್ಲೂ ಇರುವ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಅರಿವಾಗಬೇಕು. ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಂತೆ 29ರ ಮಳೆ..  ಬಂದೇ ಬಂತು... ಮಳೆ ಬಂತು ಮಳೆ, ತೊಳೆಯಿತು ಜಗದ ಕೊಳೆ    ತಂಪಾಯಿತು ಇಳೆ...

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೆಲವು ನಾಗರೀಕರಿಗೆ ಹಾಗೂ ನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವವರ ಮುಂದೆ ಧುತ್ತೆಂದು ನಿಲ್ಲುವ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ನನ್ನನ್ನೂ ಸತತವಾಗಿ ಕಾಡಿದೆ.. ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ನನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಹುಡುಕುವಾಗ ನನ್ನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅಂಶಗಳು... ಸಾಧ್ಯವಾಗ ಬಹುದಾದ ಪರಿಹಾರದ ದಾರಿಗಳ ಒಂದು ಅವಲೋಕನ ಈ ಲೇಖನದ ಉದ್ದೇಶ. ಈ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ನಾನು ಮಾತನಾಡಿದ್ದು...  1. ಲಿಂಗ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ   ಕಸ ಎಸೆಯಲು ಬಂದ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಂದ  ಮೊದಲಗೊಂಡು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ತನಕ. 2. ಮನೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಹೆಂಗಸರು. 3. ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಇಬ್ಬರೇ ಇರುವ   / ಒಬ್ಬರೇ ಇರುವ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರು. 4. ಕಷ್ಟವಾದರೂ, ಹೇಗೋ ಕಸವನ್ನು ಗಾಡಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸುವ ಶಿಸ್ತು ಬದ್ಧ ನಾಗರಿಕರು. 5. ಒಂದಷ್ಟು ಹಣ ಕೊಟ್ಟು (ಲಂಚ ಎನ್ನಲೇ ಅಥವಾ TIPS - To Improve Personalised Service ಎನ್ನಲೇ)  ಕೆಲಸ ಸುಗಮ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರು. 6. ಹಣ ಕೊಡಲಾಗದೆ / ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ ಹೇಗೋ ಕಸವನ್ನು ಮನೆಯಿಂದ ಆಚೆಗೆ ತಳ್ಳುವವರು. 7. ಪೌರಕಾರ್ಮಿಕರು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಸದ ಗಾಡಿಯವರು 8. ಕಸದ ರಾಶಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಮಾರ್ಷಲ್ ಗಳು 9. ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ವಿಧವಿಧವಾದ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ವಿಶೇಷ ಜನರು 10. ಯಾವ ವಿಭಾಗದಲ್ಲೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳದ, ಆದರೆ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಿಸಿ ತಟ್ಟಿದವ...

  ನಾಲ್ಕಾರು ವಾರಗಳಿಂದ ಯಾವ ಲೇಖನವನ್ನೂ ಬರೆಯದೆ ಇದ್ದದ್ದು, ಸೋಮಾರಿತನದ ಭಾಗವೋ, ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಒರತೆಯ ಕೊರತೆಯೋ ತಿಳಿಯದು. ವಿಷಯದ ಕೊರತೆಯಂತೂ ಅಲ್ಲ. ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕಂತೂ ಇಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತ ಕೃಪನ ಅಗಲಿಕೆ, ಎಲ್ಲ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕಿ, ಜಡತ್ವವನ್ನು ಮೀರಿ,  ಬರೆಯುವ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತೋ, ಆ ದೇವರೇ ಬಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕೃಪನಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಸಮಂಜಸ. ಆಗ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂದದ್ದೇ ನಾನು ಬಹುವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿದ ಸಾಹಿತಿ ಬೀಚಿಯವರ ಪದಪುಂಜ ತೋಚಿದ್ದು - ಗೀಚಿದ್ದು .  ಸುಧಾ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ನೀವು ಕೇಳಿದಿರಿ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ, ಬೀಚಿಯವರ ಸಮಯೋಚಿತ, ಸಾಂದರ್ಭಿಕ, ಹಾಸ್ಯಭರಿತ ಉತ್ತರಗಳು, ಇಂದಿಗೂ ತನ್ನ ಸೊಗಡನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅದರ ಸಂಕಲನ ಉತ್ತರಭೂಪ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ತಿರುವಿ ಹಾಕುವ ಚಪಲ ನನ್ನದು. S J Plytechnic ನಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯ. ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಬೀchi ಯವರು ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಅವರೊಡನೆ ಕೆಲ ನಿಮಿಷ ಮಾತನಾಡುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆತಿತ್ತು. ಅಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಅವರ ಹಾಸ್ಯ ಚಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ಸೌಭಾಗ್ಯ ನನ್ನದಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ತೋಚಿದ್ದನ್ನು ಗೀಚುವುದು ಅಷ್ಟೇ ಎಂಬ ಚುಟುಕಾದ ಉತ್ತರ.  ತೋಚಿದ್ದನ್ನು ಗೀಚಿದ್ದು ಬೀಚಿ ಹಾಗಾಗಿ ಆ ಗೀಚುಗಳು ಬೀಚಿದು ಅಪ್ರತಿಮ ...

  ನಾರಾಯಣ ನಿನ್ನ ನಾಮದ ಸ್ಮರಣೆಯ ಸಾರಾಮೃತವು ನನ್ನ ನಾಲಿಗೆಗೆ ಬರಲಿ... ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರಲಿ... ಉತ್ಕೃಷ್ಟದಲ್ಲಿರಲಿ... ... ... ಎಂತೋ ಶ್ರೀ ಪುರಂದರ ವಿಠಲನ ನಾಮವ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸೋ ಹಾಗೆ.... ಹೋಗಿ ಬಾ... ಕೃಪಾ... ಹೋಗಿ ಬಾ.. . ಎಂದು ಹಾಡಿ, ನಾದಾಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದವರು ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾನ್ ಆರ್ ಕೆ ಪದ್ಮನಾಭ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ಗೆಳೆಯ /  ನೆಂಟ ಕೃಪಾ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರದ ಮುಂದೆ ನಿಂತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿದ್ದ ಬಹು ಜನರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿದ್ದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ಕೃಪಾ ಅವರ ಮಗನ ದುಃಖದ ಕಣ್ಣೀರು ಮನಸ್ಸು ಕಲಕುವಂತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರ ಬನಶಂಕರಿಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಿತಾಗಾರವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ ನಂತರ, ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ  ಚಿತಾಗಾರದೊಳಗೆ ದೇಹವನ್ನು ಕಳಿಸಿದಾಗ.... ಧಗ್ಗನೆ ಬೆಂಕಿ ಹತ್ತಿ ದೇಹವನ್ನು ಆವರಿಸಿದಾಗ.. ಮನಸ್ಸು ಮೂಕವಾಗಿ ರೋದಿಸಿತು. ಆತ್ಮೀಯ ಗೆಳೆಯ ಕೃಪ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ ಹೋದರು. ಕಣ್ಣಿಂದ ಮರೆಯಾದರೂ ಬಹುಕಾಲ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಕೃಪಾ. ಏನಾದರೂ ಜೀವನ ನಿಲ್ಲದು. ಬಂದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಊಟ ಮಾಡಿ, ಸಣ್ಣ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಿ ಎದ್ದು, ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತಾ ಕೂತಾಗ... ಬಹಳ ದಿನಗಳಿಂದ ಬರೆಯದೆ ಇದ್ದದ್ದನ್ನು ಮನಗಂಡು, ಕೃಪ ಅವರಿಗೆ ಅಕ್ಷರದ ಮೂಲಕ ಅಶ್ರುತರ್ಪಣ ಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವೇ...

   ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಯಾವುದು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಕೇಳಿದರೆ, ನನ್ನ ಉತ್ತರ .... ನಿನ್ನ ಹೆಸರೇನು? ವಯಸ್ಸಿನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ರೂಪ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾದರೂ ಭಾವ ಮಾತ್ರ ಒಂದೇ, ಅದು ಹೆಸರನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು. ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಇಲ್ಲದೆ ನನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳಿ ನಾನೇ  ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು.   ಯಾವುದೇ ಮಾತುಕತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಂದಲೇ ಅಥವಾ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ರೂಪದ ವಾಕ್ಯದಿಂದಲೇ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೆಖೆ ಶುರುವಾಗಿಹೋಯಿತು ಅಲ್ವಾ... .ಮುಂದುವರಿಯುವುದೂ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳಿಂದಲೇ... ಕೇಳುವುದು ಹೇಳುವುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎದುರಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು.. ಕಾಫಿ ಆಯ್ತಾ? ಆರಾಮನಾ? How are you ? ಹೇಗಿದ್ದೀರಾ? ಹೀಗೆ .  ಕಾಫಿ ಆಯ್ತಾ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತದೆ.  ಆಯ್ತು ಎಂಬ ಉತ್ತರ ಹಸಿ ಸುಳ್ಳು..  ಯಾಕೆಂದರೆ ನಾನು ಕಾಫಿ ಕುಡಿಯುವವನಲ್ಲ.   ಇದು ಎಂದಾದರೊಮ್ಮೆ ಭೇಟಿಯಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಕೋಚವಿಲ್ಲದೆ ಕೊಡುವ ಉತ್ತರ.  ಆಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಉತ್ತರದ ಬದಲು ಒಂದು ಒಣ ನಗೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಂತರ ಅವರೇ ನೀವು ಕುಡಿಯೋದೇ ಇಲ್ವಲ್ಲ ಅನ್ನುವ ಉತ್ತರವನ್ನು ಕೊಡುವುದುಂಟು. How are you?  ಎಂಬ ಪ್...

ಶಿವರಾತ್ರಿ ಕಳೆದರೆ, ಛಳಿ ಶಿವ-ಶಿವಾ ಅಂತ ಓಡಿ ಹೋಗುತ್ತೆ ಅನ್ನುವುದು ಒಂದು ಮಾತು. ಬೇಸಿಗೆಯ ಕಾಲ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂತೆ, ಕೃಷಿಯೇ ಪ್ರಧಾನ ಕಸುಬಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲ ಮುಗಿದು, ಅಳಿದುಳಿದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ರೈತನಿಗೆ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಡುವಿನ ಸಮಯ ಆದಕಾರಣ, ಮನಸ್ಸು ಬೇರೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಳುತ್ತದೆ. ಮಳೆ ಗಾಳಿ ಇಲ್ಲದ ಕಾಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಕಾಲ.  ಹಾಗಾಗಿ ಈ ತೇರು, ಜಾತ್ರೆ, ರಥೋತ್ಸವ,ಪರಿಷೆ ಎಲ್ಲವೂ ನಡೆಯುವುದು ಬೇಸಿಗೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ.  ಹೋದ ಭಾನುವಾರ (22.02.2026), ಹೂವಿನಕಟ್ಟೆಯ ಗುಡ್ಡದ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ರಥೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದೆ. 1979 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾದಂದಿನಿಂದ ನಾನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಭಾಗಿಯಾದ ಜಾತ್ರೆ.  ಅಂದು ಇದ್ದ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಅದರ ಪರಿಸರಕ್ಕೂ ಇಂದಿನದಕ್ಕೂ ಅಜಗಜಾಂತರ. ಆಗಿನದು ಮುಗ್ಧ ಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತ...ಈಗಿನದು ಭಕ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಆಡಂಬರ ಹಾಗೂ ಆಧುನೀಕತೆಯ ಮಿಶ್ರಣ. ದೇವಸ್ಥಾನ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದದ್ದು  ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆಗಳಿಂದ,  ಹೂವಿನ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ತೇರು.  ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹೊರಗೂ ಒಳಗೂ ವಿಶೇಷ ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರ ಈ ಬಾರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ದಾರಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಅಂಗಡಿಗಳ ಸಾಲು. ಕಡಲೆಪುರಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಬೆರೆಸಲು ಹುರಿಗಡಲೆ, ಬೆಲ್ಲ, ಕಾರ ಸೇವು, ಜೊತೆಗೆ ಬತ್ತಾಸು, ಕಲ್ಯಾಣ ಸೇವೆ ಆಗ ತಾನೇ ರೆಡಿಯಾಗುತ್...

  ಕಾಲ ಕೆಟ್ಟೋಯ್ತು... ನಮ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೀಗಿರಲಿಲ್ಲ ... ಇದು ನಾನು ಬಹಳ ಸಲ ಕೇಳಿದ ಹಿರಿಯರ ಮಾತುಗಳು.. ಆ ಹಿರಿಯರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಪ್ಪನೂ ಒಬ್ಬರು. ಕಾಲ ಕೆಡುವುದು ಅನ್ನುವ ಚಿಂತನೆಯೇ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಗ್ಗದು. ಕಾಲ ಏನು ಮಾಡಿಟ್ಟ ಅಡಿಗೆಯೇ.. ಕೆಡಲು / ಹಳಸಲು. ಕಾಲ ನವನವೀನ.. ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಹೊಸತಾಗುವ ಕಾಲ ಕೆಡಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಕಾಲ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ... ಖಂಡಿತ ಹೌದು. ಅದರ ಗುಣವೇ ಬದಲಾಗುವುದು. ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದು.  ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗು , ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕುಣಿದಾಡು ಎನ್ನುವುದು ಗಾದೆಯ ಮಾತು. ವೇದ ಸುಳ್ಳಾದರು ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಾಗದು ಎನ್ನುವ ಮಾತನ್ನು ನಂಬಿ ಯೋಚಿಸಿದರೆ, ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗು ಎಂಬ ನಿರ್ದೇಶನ ಇರುವುದು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲವೇ? ಹಾಗಾದರೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಲವೋ ? ಮನುಷ್ಯನೋ ?.... ಅಂದಮೇಲೆ ಕೆಟ್ಟಿರೋದು/ ಬದಲಾಗಿರೋದು ಮನುಷ್ಯನೇ ಹೊರತು ಕಾಲ ಅಲ್ಲ.. ಅಹುದಾದರಹುದೆನ್ನಿ. ಬದಲಾಗಿರುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ಚಿಂತನೆ ಹಾಗೂ ವರ್ತನೆ.  ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬೇರೆಯವರನ್ನು ದೂಷಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನ ಸಹಜ ಸ್ವಭಾವದಂತೆ, ಆರೋಪವನ್ನು ಕಾಲದ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸುವುದು ಅಷ್ಟೇ. ನಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿಗೆ ಹತ್ತು ಸೇರು ಅಕ್ಕಿ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು, ಜೊತೆಗೆ ಜೇಬಲ್ಲಿ ದುಡ್ಡು ತಗೊಂಡು ಹೋಗಿ ಮೂಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನು ತರಬಹುದಿತ್ತು ಅನ್ನುವ ಮಾತು... ಅದು ಸತ್ಯ ಇರಬಹುದು.. ಆದರೆ...

ಮೊನ್ನಿನ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ, ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಬರಲು ಬಹಳ ತಡವಾಯಿತು. ಅವನಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಾ ಕುಳಿತ ನಮಗೆಲ್ಲ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಸಮಾಧಾನ. ಅವನು ಕೊಟ್ಟ ಕಾರಣ “ನನ್ನ ಮಗಳು ಗಾಡಿ ತಗೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದೋಳು ಬೀಗದ ಕೈ ಎಲ್ಲೋ ಇಟ್ಟು ಮರೆತಿದ್ದಾಳೆ. ಅದನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಹುಡುಕಿ, ಸಿಗದೇ ಕೋಪ ಬಂದು ಅವಳಿಗೆ ಬೈದು, ಅವಳು ಅತ್ತು , ಕಡೆಗೆ ಅದು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಫ್ರಿಜ್ಜಿನಲ್ಲಿ.. ಅಂತೂ ಬಂದೆ" ತಕ್ಷಣ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂದದ್ದು " ಈ ಹುಡುಗ್ರು ಸೂಳಾಮಕ್ಕಳು ಇಟ್ಟ ಸಾಮಾನು ಇಟ್ಟ ಕಡೆ ಇಡಲ್ಲ.. ಬೇಕಂದ್ರೆ ಹುಡುಕಿ ಸಾಯ್ಬೇಕು" ಎಂಬ ನನ್ನ ಪರಿಚಯದವರ ಮಾತು. ಹುಡುಕಾಟ ಜೀವಸಂಕುಲದ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಯೋಜಿತ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಗಳೂ.. ಮನುಷ್ಯನನ್ನೂ ಸೇರಿ, ಮೊದಲು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸ ಆಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದೇ ಅಲ್ಲವೇ? ಗಿಡ ಮರಗಳೂ, ನೀರು ಹಾಗೂ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ತಮ್ಮ ಬೇರನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕ. ಮನುಷ್ಯ ಒಂದೆಡೆ ನೆಲೆ ನಿಂತು ಆಹಾರವನ್ನು ತಾನೇ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಅವನ ಹುಡುಕಾಟದ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾಯಿತೇ ಹೊರತು ಹುಡುಕಾಟ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ನದಿ ಮೂಲ ಋಷಿಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕಬಾರದು ಎಂಬ ನಾಣ್ಣುಡಿಯಿದೆ. ಎರಡೂ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಚಲನೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಹಾಗೆ ಹೇಳಿರಬಹುದೇ? ನದಿ ಸಾಗಿ ಬಂದ ಕೊರಕಲುಗಳು, ಪ್ರಪಾತಗಳು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ದಾಟುವುದು ಕಷ್ಟ. ಹಾಗೆ ಋಷಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಹೋದಾಗ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಿತವಲ್...